You can take a bus from Rennes to Mont-Saint-Michel via Gare de Avranches, Avranches - Gare SNCF, Beauvoir - Parking Navettes le Mont-Beauvoir, and Place des Navettes in around 3h 6m. Train operators. SNCF. Bus operators. By Peter 15 mins read. Mont Saint Michel (usually written Mont St Michel) is situated on an island off the coast of the area of Lower Normandy in the north of France. This place is the country’s most picturesque UNESCO World Heritage Site. Mont Saint Michel is not just a castle; it is categorized as a medieval island village that has been Mont-Saint-Michel is a medieval castle and village entirely located on a tidal island in Northern France. It took over a month to build with all 13 builders, since the houses are incredibly cramped and detailed, with hard colors to match. The build is made within the Build The Earth project, a project dedicated to recreate the earth in 1:1 scale. Mont Saint-Michel, France – Earth View from Google. ©2023 Maxar Technologies. Mont Saint-Michel. France. Earth View is a collection of the most beautiful and striking landscapes found in Google Earth. Head to the mountain first thing in the morning, go all the way to the top and visit the abbey. The gardens of the abbey of Mont Saint Michel. After the visit to the monastery you can choose to visit the Parish Church and/ or one of the museums on the mountain or check out the gift shops on the main street – Grande Rue. lirik lagu d masiv tak bisa hidup tanpamu. Mont Saint-MichelMont Saint-Michel - widok od południaMont Saint-Michel podczas odpływuSklepienia gotyckie Sali Rycerskiej w opactwieKrużganek MerveilleŚciana jadalniPierwsze piętro opactwaDrugie piętro opactwaTrzecie piętro opactwaMapa fortyfikacjiMont Saint-Michel ( franc. Abbaye du Mont-Saint-Michel, bret. Menez Mikael, pol. Wzgórze Świętego Michała) – skalista wyspa pływowa w Zatoce Wzgórza Świętego Michała (franc. Baie du Mont Saint-Michel), w południowo-zachodniej Normandii , połączona z kontynentalną Francją groblą długości 1800 wyspie wzniesione zostało sanktuarium Michała Archanioła . Oryginalna nazwa sanktuarium to po łacinie Mons Sancti Michaeli in periculo mari (Wzgórze Świętego Michała w niebezpiecznym morzu) lub Mont Saint-Michel au péril de la mer (po francusku).Obecnie wzgórze Saint-Michel stanowi naturalne centrum gminy Mont-Saint-Michel (w departamencie Manche , w administracyjnym regionie Dolna Normandia )[1].Architektura sanktuarium oraz zatoka z dużymi pływami morskimi sprawiają, iż jest to jedno z najchętniej odwiedzanych miejsc w Normandii . Wg danych gromadzonych w ramach Projet Mont-Saint-Michel miejsce to zwiedza rocznie średnio 3 200 000 osób, co powoduje, że jest to najczęściej poza Paryżem odwiedzana atrakcja turystyczna we Francji [2]. Wiele budowli wyspy zaklasyfikowano jako pomniki historii, a miasto jako całość otrzymało ten przywilej w 1962 roku. Od 1979 roku stanowi część Światowego Dziedzictwa Ludzkości UNESCO [3].Spis treści1 Początki ery Opactwo Lista Zaniedbanie i ponowny rozkwit po rewolucji Rozwój Mont Saint-Michel2 Notre-Dame Konstrukcje XI Konstrukcje XII Konstrukcje XIII Konstrukcje XIV, XV i XVI Konstrukcje XVIII Odbudowa w XIX i XX wieku3 Fortyfikacje4 La Merveille5 Miasteczko6 Geografia i Las Scissy i jego Pływy Wybrzeże7 Pielgrzymki8 Mont Saint-Michel w Literatura9 Monety z wizerunkiem Mont Saint-Michel10 Podobieństwo z Saint Michael's Mount11 Galeria12 Przypisy13 Źródła internetowe14 Zobacz też Historia CeltowieWokół Mont Saint-Michel rozciągał się w starożytności las Scissy, wówczas jeszcze niezalany morzem, siedziba dwóch plemion celtyckich . Zdaniem opata Gillesa Derica, historyka bretońskiego z XVIII wieku , w tamtych czasach wzgórze było poświęcone Belenowi, galijskiemu bogu Słońca . RzymianieZasługą przybyłych do Armoryki Rzymian była budowa sieci dróg przecinających całe jej terytorium: jedna z nich, łącząca Dol-de-Bretagne z Fanafmers ( Saint-Pair ), biegła na południe od Mons Belenus (Góry Belena). W miarę podnoszenia się poziomu wód w kanale La Manche , droga była stopniowo przesuwana ku wschodowi, aż do całkowitego połączenia się z tą, która obecnie przebiega przez Avranches . Wyspa w tym okresie była znana jako Mont Tombe ( łac. Góra Cmentarna). Mieszkający w pobliżu Rzymianie rozwijali kult boga słońca, nazywanego przez nich Mitrą . Według miejscowej legendy z tego okresu, na wzgórzu pochowano w złotych butach i trumnie Juliusza Cezara [4]. Początki ery chrześcijańskiej Chrześcijaństwo pojawiło się w Armoryce około IV wieku naszej ery. Wówczas w połowie wysokości wzgórza została wzniesiona kaplica poświęcona św. Szczepanowi , pierwszemu męczennikowi chrześcijańskiemu. Po niej pojawiła się następna u stóp skały ku czci św. Synforiana, pierwszego męczennika Galów. Kaplice czuwały nad siedzibami pustelników pod opieką proboszcza z Astériac ( Beauvoir ).Według legendy w 709 roku biskupowi Avranches , świętemu Aubertowi , objawił się Michał Archanioł , prosząc o zbudowanie kościoła na skale[5]. Biskup dwukrotnie zlekceważył prośbę aż do momentu, kiedy św. Michał, dotknąwszy palcem biskupiej głowy, wypalił w niej dziurę, ale pozostawił nieszczęśnika przy życiu. Czaszka św. Auberta z owym otworem przechowywana jest do dziś w katedrze w Avranches. Krótko potem została zbudowana pierwsza kaplica w grocie, a poprzednia nazwa Mont-Tombe została zastąpiona Mont-Saint-Michel-au-péril-de-la-Mer. Podczas budowy według legend doszło do rzekomych cudów – poranna rosa wyznaczyła zarys fundamentów, skradziona krowa ukazała się nagle tam gdzie powinien lec pierwszy złom granitu, trzymane na rękach niemowlę odsunęło stopami głaz zagradzający drogę oraz ukazanie się świętego Michała który wskazał źródło słodkiej wody[4]. Opactwo benedyktyńskieHrabiowie z Rouen , potem książęta Normandii , hojnie obdarowali zakonników, zmuszonych przez Normanów do ucieczki na obronną z natury wyspę. Mont Saint-Michel nabyło ponadto znaczenia strategicznego po przyłączeniu w 933 roku półwyspu Cotentin do księstwa Normandii i znalezieniu się na granicy z księstwem Bretanii .Książę Ryszard I Nieustraszony ( 943 – 996 ) podczas swych pielgrzymek do sanktuarium oburzał się, że mnisi odstępowali wykonywanie obrzędów religijnych świeckim duchownym, którzy byli za tę czynność opłacani. Ryszard I uzyskał od papieża Jana XIII bullę dającą mu prawo przywrócenia porządku w klasztorze i w 966 roku, wraz z mnichami przybyłymi z Saint-Wandrille , założył nowe opactwo benedyktyńskie ( opactwo Fontenelle ).W 1256 i 1264 roku, pielgrzymkę do opactwa na Mont Saint-Michel odbył Ludwik IX Święty [6].Bogactwo i siła nowego opactwa, jak też i prestiż sanktuarium, przyciągały tłumy pielgrzymów, co trwało aż do okresu reformacji . U stóp sanktuarium powstało miasteczko oferujące pielgrzymom gościnę. Opactwo nieprzerwanie cieszyło się względami książąt normandzkich, a następnie królów Francji .W czasie wojny stuletniej opactwo zostało opasane nowym pierścieniem murów obronnych, teraz obejmujących także miasteczko. Anglicy próbowali je kilkakrotnie zdobywać, ale bezskutecznie. Pamiątką po jednym ze szturmów są dwie machiny oblężnicze pozostawione pod murami Mont od 1523 roku opata sanktuarium wyznaczał bezpośrednio król Francji, powierzając często pełnienie tej funkcji osobie świeckiej i dając jej prawo korzystania z dochodów klasztornych. Na terenie opactwa zostało zbudowane więzienie i klasztor się wyludnił. Przyczyniły się też do tego wojny religijne. W 1622 roku klasztor przeszedł w ręce Benedyktynów z kongregacji świętego Maura , fundatorów szkoły, tylko w niewielkim stopniu troszczących się o utrzymanie budowli w dobrym stanie. Lista opatów 966 – 991 : Maynard I 991 – 1009 : Maynard II 1009 – 1017 : Hildebert I 1017 – 1023 : Hildebert II 1025 – 1051 : Almod 1051 – 1055 : Théodoric 1055 – 1048 : Suppo 1048 – 1058 / 60 : Radulphe o Raoul de Beaumont 1060 / 65 – 1084 : Ranulphe o Renaut de Bayeux 1085 – 1102 : Roger I 1106 – 1122 : Roger II 1125 – 1131 : Richard de Mère 1131 – 1149 : Bernard du Bec 1149 – 1150 : Geoffroy 1151 – 1153 : Richard de la Mouche, Robert Hardy 1154 – 1186 : Robert de Torigni 1186 – 1191 : Martin de Furmendi 1191 – 1212 : Jourdain 1212 – 1218 : Radulphe o Raoul des Îles 1218 – 1223 : Thomas des Chambres 1225 – 1236 : Raoul de Villedieu 1236 – 1264 : Richard Turstin 1264 – 1271 : Nicolas Alexandre 1271 – 1279 : Nicolas Famigot 1279 – 1298 : Jean Le Faë 1299 – 1314 : Guillaume du Château 1314 – 1334 : Jean de la Porte 1334 – 1362 : Nicolas le Vitrier 1363 – 1386 : Geoffroy de Servon 1386 – 1410 : Pierre le Roy 1410 – 1444 : Robert Jolivet 1444 – 1483 : Guillaume d'Estouteville 1483 – 1499 : André Laure 1499 – 1510 : Guillaume de Lamps 1510 – 1513 : Guérin Laure 1515 – 1523 : Jean de Lamps 1524 – 1543 : Jean le Veneur 1543 – 1558 : Jacques d'Annebault 1558 – 1570 : François Le Roux d'Anort 1570 – 1587 : Arthur de Cossé-Brissac 1588 – 1615 : François de Joyeuse 1615 – 1641 : Henri de Lorraine, duca di Guise 1641 – 1643 : Ruzé d'Effiat 1644 – 1670 : Jacques de Souvré 1670 – 1703 : Étienne Texier d'Hautefeuille 1703 – 1718 : Karq de Bebambourg 1721 – 1799 : Charles Maurice de Broglie 1766 – 1769 : Étienne-Charles de Loménie de Brienne 1788 : Louis-Joseph de Montmorency-Laval Zaniedbanie i ponowny rozkwit po rewolucji francuskiejW trakcie rewolucji francuskiej wyspa zmieniła nazwę na Mont-Michel i rokiem 1791 , w następstwie rewolucji francuskiej, ostatni mnisi zostali wydaleni z opactwa, które zostało zmienione w więzienie. Począwszy od 1793 roku przetrzymywano w nim ponad trzystu księży odmawiających przyjęcia nowej konstytucji cywilnej. W 1794 roku na szczycie wieży dzwonniczej została zainstalowana stacja telegrafu optycznego . Tym samym Mont Saint-Michel zostało włączone w szlak linii telegraficznej z Paryża do Brestu .W 1835 roku więzienie zostało poddane oględzinom architekta Eugène Viollet-le-Duca . Wobec protestów przeciwko aresztowaniu socjalistów Martina Bernarda , Armanda Barbès i Auguste Blanqui dekretem cesarskim z 1863 więzienie zamknięto. Opactwo przeszło następnie w ręce biskupa z Coutances .Po regulacji rzeki Couesnon, która zmieniła stosunki wodne w zatoce, powodując jej zamulenie, oraz ufortyfikowaniu grobli w 1879 roku Mont Saint-Michel przestał być wyspą lecz stał się raczej głęboko wysuniętym w morze cyplem . Z okazji tysięcznej rocznicy powstania przypadającej na rok 1966 niewielka liczba zakonników znów osiedliła się w klasztorze. 16 czerwca 2006 roku premier Francji i władze regionu ogłosiły przeznaczenie 164 milionów EUR na przedsięwzięcie o nazwie Projet Mont-Saint-Michel, którego celem jest wybudowanie zapory na rzece Couesnon mającej spowodować odmulenie zatoki i przywrócenie Mont-Saint-Michel charakteru prawdziwej wyspy[7]. Zakończenie projektu planowane jest w 2012 r[8]. Rozwój Mont Saint-Michel OpactwoWidok na Mont Saint Michel pod koniec X wieku (ryc. Paula Gout z 1910)Mont Saint-Michel od południowego wschoduGrande RueBastion przy bramie wejściowejWidok wzgórza z lotu ptakaPastwisko moutons de pré-salé przed Mont Saint MichelOpactwo benedyktyńskie powstawało począwszy od X wieku z zestawionych, zachodzących na siebie części w stylach romańskim i gotyckim . Różne budowle konieczne do funkcjonowania klasztoru zostały stłoczone na ciasnej i niewygodnej usytuowana na północy opactwa zawierała krużganek klasztorny podzielony na refektarz , fraternię i spiżarnię – przykład funkcjonalnego połączenia. W ten sam sposób zabudowania Balle-Chaise i dormitorium łączą funkcje administracyjne opactwa z działalnością kulturalną. Notre-Dame Sous-TerrePierwotny kościół klasztorny wzniesiony w czasach fundacji benedyktyńskiej z 966 roku został całkowicie pochłonięty przez powiększający się klasztor. Nowe budowle pojawiały się kolejno po wschodniej stronie świątyni, na wyższych piętrach skały i na samym szczycie efekcie rozbudowy pierwotny kościół został zupełnie zapomniany i odkryty na nowo dopiero na przełomie XIX i XX wieku w czasie prac wykopaliskowych w tym miejscu prowadzonych. Dzisiaj odrestaurowany kościół stanowi wspaniały przykład architektury romańskiej. Konstrukcje XI wiekuRosnąca coraz bardziej liczba pielgrzymów zmusiła do zbudowania większego kościoła na miejscu dawnych budynków klasztornych, na północ od pierwotnego kościoła świątynia miała trzy krypty: kaplicę Trente-Cierges ( pol. Trzydziestu świec) w transepcie północnym, złotą kryptę chóru (inaczej Kaplica wielkich kolumn) na wschodzie i kaplicę św. Marcina ( 1031 - 1047 ) w transepcie nawy głównej i transeptu została zapoczątkowana przez opata Ranulphe'a w 1060 1080 roku na północ od kościoła pierwotnego zostały wzniesione trzy piętra budynków klasztornych, w których mieściła się sala północna służąca do przyjmowania pielgrzymów, jako promenada (droga spacerowa) dla mnichów oraz dormitorium. Ponadto zaczęto budować jałmużnik i spiżarnię przyszłego klasztoru Merveille. Pierwotny kościół Notre-Dame-Sous-Terre, całkowicie wchłonięty przez nowe zabudowania był jednak jeszcze wykorzystywany jako miejsce kultu religijnego. Konstrukcje XII wiekuW 1103 roku trzy dzwony zachodniej nawy nowego kościoła runęły na klasztorne budynki, gdyż nie były wystarczająco solidnie osadzone. Odbudową zajął się opat Roger II ( 1115 – 1125 ).Na zachodzie i północnym zachodzie, opat Robert de Torini ( 1154 – 1186 ) zarządził konstrukcję nowego zespołu budynków klasztornych, mieszczących nowe cele, izbę chorych i kaplicę św. Szczepana . Poza tym przerobił przejścia prowadzące do Notre-Dame-Sous-Terre dla uniemożliwienia kontaktów pomiędzy zakonnikami a pielgrzymami. Konstrukcje XIII wiekuOpat Raoul-des-Îles ( 1212 – 1218 ) w miejscu jałmużnika wybudowanego przez Rogera II założył salę gości ( 1215 – 1217 ) i refektarz ( 1217 – 1220 ), natomiast nad spiżarnią salę rycerską ( 1220 – 1225 ) i wirydarz ( 1225 – 1228 ). Wszystkie te obiekty stanowiły całość zwaną Merveille (Cud).Z inicjatywy opata Richarda Turstina ( 1236 – 1246 ) po wschodniej stronie została wzniesiona sala straży, przyszłe wejście do opactwa i nowa sala sprawiedliwości (Officialité, 1257 ), które wspólnie tworzą zespół Belle-Chaise. Konstrukcje XIV, XV i XVI wiekuW czasach administracji opata Pierre Le Roy ( 1386 – 1410 ) zostały dokończone fortyfikacje: około roku 1393 zbudowane zostały dwie wieże Chatelet, a po nich kolejno: La Tour Perrine i La Bailliverie. Powstały też apartamenty 1421 roku runął romański chór opactwa, który został zrekonstruowany w dwóch fazach w latach 1446 – 1450 i 1499 –- 1523 w gotyckim stylu flamboyant . Konstrukcje XVIII wiekuW wyniku pożaru w 1776 roku postanowiono wyburzyć trzy przęsła zachodnie opactwa, a w 1780 roku została zbudowana nowa fasada (front budynku) w stylu neoklasycystycznym , której fundamenty skróciły o połowę położony pod nimi pierwotny kościół Notre-Dame-Sous-Terre. Odbudowa w XIX i XX wiekuW 1817 roku z powodu licznych modyfikacji wykonanych przez władze penitencjarne, żeby pomieścić warsztaty dla więźniów, zawaliła się jedna część konstrukcji wzniesiona za czasów opata Roberta de Torigni ( 1154 – 1186 ).Po sklasyfikowaniu opactwa jako pomnika historycznego w 1874 roku zostały przeprowadzone przez Corroyer'a pierwsze pilne prace wzmacniające i 1896 roku nad kościołem została wzniesiona iglica, która sięga 170 metrów nad poziomem morza. W 1898 roku wykopaliska Gout'a pod podłożem kościoła doprowadziły do ponownego odkrycia Notre-Dame-Sous-Terre, który został oddany do użytku w 1959 roku dzięki zastosowaniu przez architekta Froidevaux'a wzmocnień z betonu sprężonego, które podtrzymują wyżej położony kościół. FortyfikacjeObecne miasteczko powstało w wyniku połączenia kilku zespołów budynków, które miały własne, wcześniejsze fortyfikacje . Obecne mury miejskie pochodzą z XIII – XV wieku . Zawierają one wieże podwójnie okolone i jedną wieżę bastionową :wieża północnawieża bastionowa Buklowieża Cholet aux Duonlunowieża dolnawieża Beatrix aux de la Liberecowieża arkadowawieża królewskaMur Fanils, który przechodzi w mury Monteux, Cantilly i Pillette datowany jest na XVI wiek , podobnie jak wieża Gabriel. La MerveillePo północnej stronie wyspy Mont Saint-Michel znajduje się gotycki klasztor La Merveille ( franc. cud). Wybudowany został w latach 1211 – 1228 . W skład klasztoru wchodzą: Po stronie wschodniej:aumoniere – znajdujące się na parterze pomieszczenie, w którym mnisi rozdawali jałmużnę ; miejsce to było także schronieniem dla pielgrzymówsalle des hótes – umieszczony na pierwszym piętrze główny pokój gościnny, w którym opat witał gości; w pomieszczeniu znajdują się dwa kominki – w jednym gotowane były posiłki mnichów, drugi dostarczał ciepła refektarz – znajdująca się na drugim piętrze sala o grubych ścianach z wysokimi wąskimi oknami; miejsce, w którym mnisi spożywali posiłkiPo stronie zachodniej:vellier – składskryptorium – miejsce, w którym mnisi pracujący niewolniczo przepisywali manuskrypty ; w 1469 roku sala stała się miejscem zebrań członków zakonu rycerzy św. Michała[9] MiasteczkoMiasteczko wzniesione na skalistym wzgórzu pod opactwem rozłożyło się wzdłuż jedynej ulicy Grande Rue, która obiegając skałę prowadzi do sanktuarium. Można tam się dostać przez trzy bramy: porte del l'Avancée, porte du Boulevard i porte du tym na wyspie znajdują się sklepy z pamiątkami, restauracje, hotele, podziemne pomieszczenia, wieże i krypty[10]. Geografia i okoliceMont Saint-Michel znajduje się na 48°38'10" szerokości geograficznej północnej i na 1°30'40" długości geograficznej zachodniej, w zatoce o tej samej nazwie otwierającej się na kanał La Manche . Wysepka ma około 960 metrów obwodu i około 280 hektarów powierzchni. Skała, która jest formacją granitową, wznosi się na wysokość 92 metrów nad poziomem morza, lecz wraz z posągiem św. Michała , położonym na wierzchołku iglicy kościoła opactwa sięga wysokości 170 niebezpieczeństwo, iż Mont Saint-Michel stanie się półwyspem . Powodem takiego przypuszczenia jest fakt, że w zatoce pozostaje piasek i muł naniesiony przez przypływy[10]. Las Scissy i jego zagładaW czasach celtyckich wokół Mont Saint-Michel i skały Tombelaine rozciągał się las Scissy, a brzeg morza znajdował się aż 48 kilometrów dalej, obejmując wyspy Chausey. Począwszy od III wieku poziom wód podnosił się stopniowo, aż morze pochłonęło las: według rękopisu z XV wieku szczególnie gwałtowny przypływ w równonocy 709 roku zadał lasowi cios ostateczny. Pływy morskieZatoka, nad którą rozciąga się wysepka, podlega zjawisku ruchomych piasków , opisanych malowniczo przez Victora Hugo , ale jest przede wszystkim znana dzięki wyjątkowemu skokowi pływów morskich (do 14 metrów różnicy poziomów). Przypływy są bardzo gwałtowne; fala przybiera z dużą prędkością (porównywalnej do szybkości galopującego konia), co było przyczyną licznych wypadków w przeszłości. Dzisiaj również zdarzają się sporadyczne utonięcia, ale znacznie częściej kłopoty miewają właściciele zbyt długo zaparkowanych samochodów w miejscach niżej przypływy i odpływy uniemożliwiały zdobycie obronnego wzgórza, czyniąc prace oblężnicze możliwe jedynie podczas po której prowadzi droga do Mont Saint-Michel wybudowana w 1880 roku, zatrzymuje piasek, tym samym pozbawiając wzgórze jego wyspowej natury. W ramach akcji ratowania wyspy do zatoki ma wpływać uregulowana, dzięki zbudowaniu na niej tamy, rzeka Le Couesnon, a grobla ma być zastąpiona mostem. W przyszłości, jeśli poziom wód w morzach i oceanach będzie się nadal podnosić, na Mont Saint Michel trzeba będzie przeprawiać się statkiem. WybrzeżeNa wybrzeżu, za życia księżnej Anny Bretońskiej , uporządkowano teren pod uprawę i hodowlę zwierząt. Do dziś hoduje się tu owce , moutons de pré-salé (barany słonych łąk), których mięso ze względu na słonawe pastwiska ma wyjątkowy niesiony przez rzeki, nieustannie poruszany przez pływy morskie, zmieszany ze skruszonymi muszlami daje źródło tangue, bogatego nawozu, który był długo używany przez lokalnych rolników dla użyźniania gruntu. PielgrzymkiDwa razy w roku, w pierwszą niedzielę maja i 29 września , do Mont Saint-Michel przybywają tłumy pielgrzymów- katolików . W te dni odbywają się uroczystości związane z kultem świętego Michała Archanioła . Liczba pielgrzymów wynosi zwykle około 60 000[9]. Mont Saint-Michel w kulturze FilmWyspa Mont Saint-Michel ukazana jest w filmie The Elusive Pimpernel Michaela Powella i Emeryka Pressburgera z 1950 roku[11].Na wyspie Mont Saint-Michel rozegrała się akcja filmu Mindwalk w reżyserii Bernta Amadeusa Capry z 1990 roku. Większość scen filmu to rozmowy pomiędzy trojgiem głównych aktorów – Liv Ullmann (w filmie jako Sonia Hoffman, norweska naukowczyni), Samem Waterstonem (w filmie jako Jack Edwards, polityk) i Johnem Heardem (w filmie jako Thomas Harriman, poeta)[12]. Muzyka Aphex Twin , kornwalijski przedstawiciel muzyki elektronicznej skomponował piosenkę zatytułowaną Mt Saint Michel + Saint Michaels Mount, nawiązującą do podobieństwa obu tych miejsc[13].W 1996 roku Mike Oldfield skomponował instrumentalny utwór dedykowany Mont Saint-Michel. Utwór ten ukazał się w albumie Voyager [14].W lipcu 1998 roku francuski kompozytor muzyki rock, Patrick Broguière wydał album w całości poświęcony Mont Saint-Michel[15]. LiteraturaW 1913 roku amerykański pisarz, Henry Brooks Adams napisał książkę Mont-Saint-Michl and Charters[16] ukazującą jedność średniowiecznej społeczności, szczególnie zaznaczającą się w wielkich katedrach 2004 roku Frederic Lenoir i Violette Cabesos napisali nowelę La promesse de l'ange, której główna akcja ma miejsce na wyspie Mont Saint-Michel [17].W 2005 roku francuski pisarz, Maxime Chattam w swojej książce Le Sang du Temps uznał Mont Saint-Michel jednym z najważniejszych miejsc[18]. Monety z wizerunkiem Mont Saint-Michel20 franków francuskich z 1992 latach 1992 – 2001 roku we Francji do użytku zostały wprowadzone monety o wartości 20 franków francuskich . Awers tych monet przedstawiał Wzgórze Świętego każdej z monet wynosiła 9 gramów, a średnica 27 milimetrów[19].W roku 2000 wprowadzono 10000 srebrnych monet o nominale 1,5 euro z wizerunkiem Mont Saint-Michel. Waga monet wynosiła 22,2 grama, a średnica 37 milimetrów[20]. Podobieństwo z Saint Michael's MountSaint Michael's Mount w KornwaliiWyspa Saint Michael's Mount w Kornwalii uważana jest za brytyjski odpowiednik Mont Saint-Michel. Podobnie jak Mont Saint-Michel – jest wyspą pływową i tak samo znajdują się na niej obiekty sakralne – na Mont Saint-Michel jest opactwo benedyktyńskie, a na Saint Michael's Mount kaplica św. Michała z XV wieku [21]. GaleriaMont Saint-Michel nocąBudynki w Mont Saint-MichelWidok z morzaPrzypisy↑ Myślnik pozwala na odróżnienie nazwy gminy od nazwy wyspy. Zgodnie z oficjalnym nazewnictwem Narodowego Instytutu Statystyki i Badań Ekonomicznych (INSEE), jednostka administracyjna nazywa się (Le) Mont-Saint-Michel, a wyspa Mont Saint-Michel↑ Projet Mont-Saint-Michel - Tourist impact surveys ( fr. ). [dostęp 2008-06-19]. ss. Mont-Saint Michel and its Bay - UNESCO World Heritage Centre ( ang. ). [dostęp 2008-06-19]. ss. 4,0 4,1 Nieznane miejsca, niezwykłe krainy. Brepols: Reader's Digest, 1994. . ( pol. )↑ Fros H. , Sowa F., Księga imion i świętych, t. 1, Kraków 1997, ↑ Almanach → Francja → Mont Saint Michel ( pol. ). [dostęp 2008-07-09].↑ Porejct Mont Saint Michel ( ang. ). [dostęp 2008-06-19]. ss. La Baie, June 2007, in French ( fr. ). [dostęp 2008-06-19]. ss. 9,0 9,1 MONT-SAINT-MICHEL ( pol. ). [dostęp 2008-06-26]. ss. 10,0 10,1 Mont Saint Michel ( pol. ). [dostęp 2008-07-09]. ss. The Internet Movie Database: The Elusive Pimpernel (1950) ( ang. ). [dostęp 2008-06-21]. ss. The Internet Movie Database: Mindwalk (1990) ( ang. ). [dostęp 2008-06-19]. ss. Mt. Saint Michel Mix+St. Michaels Mount ( pol. ). [dostęp 2008-06-20]. ss. Mont Saint Michel, Normandy, France: Pictures, Video, Music ( ang. ). [dostęp 2008-06-21]. ss. Mont Saint-Michel - CD Patrick Broguiere ( ang. ). [dostęp 2008-06-21]. ss. Mont Saint Michel and Chartres ( ang. ). [dostęp 2008-06-20]. ss. Frederic Lenoir, Violette Cabesos: La promesse de l'ange. Albin Michel, 2004. . ( fr. )↑ Maxime Chattam: Le Sang du Temps. Michel Lafon, 2005. . ( fr. )↑ Vingt Francs Type Mont Saint Michel ( fr. ). [dostęp 2008-06-21]. ss. Commemorative Euro Coins ( ang. ). [dostęp 2008-06-24].↑ St. Michael's Mount, Cornwall, England ( ang. ). [dostęp 2008-06-25]. ss. Bibliografia LiteraturaClaude Quetel, Der Mont-Saint-Michel, 2005, ( niem. )Germain Bazin, Le Mont Saint-Michel. Préface de Marcel Aubert, Parigi, Picard, 1933 . ( fr. )Louis Blondel, Notice historique du et de Tombelaine. Avranches, Le Court, 1816 . ( fr. )Édouard Corroyer, Description de l’Abbaye du Mont Saint-Michel et de ses Abords. Précédée d’une Notice historique. Parigi, Dumoulin, 1877 . ( fr. )Paul Gout, Le Mont-Saint-Michel. Histoire de l’abbaye et de la ville. Étude archéologique et architecturale des monuments. Parigi, Armand Colin, 1910 . ( fr. )Edouard Le Hericher, Histoire et description du Mont-Saint-Michel. Avranches Anfray, 1850 . ( fr. )Maximilien Raoul, Histoire pittoresque du Mont Saint-Michel et de Tombelaine. Lincy, Parigi, Librairie A. Ledoux, 1834 . ( fr. )Roger Roumagnac: Paris und Frankreich Nord und West. Paris: Odé, 1940. ( niem. )Nieznane miejsca, niezwykłe krainy. Brepols: Reader's Digest, 1994. . ( pol. ) Źródła internetowe Le Mont Saint Michel, Histoire ( fr. ). [dostęp 2007-07-23]. ss. Mont Saint-Michel ( fr. ). [dostęp 2007-07-23]. ss. Le Mont Saint-Michel ( fr. ). [dostęp 2007-07-23]. ss. Zobacz też Mont-Saint-Michel Inne hasła zawierające informacje o "Mont Saint-Michel": Inne lekcje zawierające informacje o "Mont Saint-Michel": Szukaj atrakcji dostępnych w tych dniach: Sortuj według: Popularność Popularność Ocena Najniższa cena Najwyższa cena Natychmiastowe Potwierdzenie Czas trwania od 1 godzina do 2 godziny Natychmiastowe Potwierdzenie Bezpłatne anulowanie Natychmiastowe Potwierdzenie Natychmiastowe Potwierdzenie Bezpłatne anulowanie Natychmiastowe Potwierdzenie Bezpłatne anulowanie Natychmiastowe Potwierdzenie Bezpłatne anulowanie Natychmiastowe Potwierdzenie Natychmiastowe Potwierdzenie Dostępne w: en, it, fr, es, pt Natychmiastowe Potwierdzenie Bezpłatne anulowanie Czas trwania do 24 godziny Dostępne w: en, it, fr, es, de, +1 pt Natychmiastowe Potwierdzenie Bezpłatne anulowanie Dostępne w: en, it, fr, es, pl Natychmiastowe Potwierdzenie Bezpłatne anulowanie Natychmiastowe Potwierdzenie Bezpłatne anulowanie Natychmiastowe Potwierdzenie Bezpłatne anulowanie Czas trwania do 24 godziny Natychmiastowe Potwierdzenie Bezpłatne anulowanie Czas trwania do 13 godzin Natychmiastowe Potwierdzenie Mont-Saint-Michel Relacja z pierwszej ręki Czytaj więcej Jak tam dotrzeć? Mont Saint-Michel Mont Saint Michel Mont-Saint-Michel By Kevin M. Hymel Of all the landmarks in Europe, few are as distinctive and instantly recognizable as the medieval fortress/ monastery of Mont Saint Michel, located on the French coast seven miles southwest of the city of Avranches. Mont Saint Michel stands out like a beacon visible for miles. The 247-acre rock island in Mont Saint Michel Bay is topped by a towering 11th-century Romanesque abbey, making it one of the most outstanding landmarks in Europe. Below the religious structures lies a town filled with hotels, restaurants, museums, and souvenir shops. An immense wall with defensive positions encircles the entire structure. During high tides, the bay waters surround the island, with only a causeway connecting it to the mainland. Rare, extremely high tides completely cover the causeway. According to legend, in the year 708, Saint Michael the Archangel appeared to Aubert, Bishop of Avranches, several times and instructed him to build a church on the rocky inlet. Aubert ignored the requests until the angel allegedly touched his head, burning a hole in his skull. The famous Bayeux Tapestry of 1066 records Harold, Earl of Wessex, rescuing two Norman knights from the Mont’s quicksand. During the Hundred Years’ War, Mont Saint Michel withstood repeated sieges and attacks in the early 1400s. During the French Revolution, the abbey became a prison for political prisoners, but Mont Saint Michel is best known for its cloistered Benedictine monks and the thousands of believers who make pilgrimages to the church each year. German soldiers had first entered Mont Saint Michel on June 18, 1940, the day before the French government agreed to surrender. The Germans set up a lookout post in the St. Aubert church spire, where bored Luftwaffe observers penned their names (they are still there). Five Luftwaffe servicemen lived permanently in the abbey. Other German soldiers were billeted in the hotels around the Mont and issued official occupation notices. In the summer of 1940, Wehrmacht soldiers held military maneuvers in the shadow of the Mont as they prepared for Operation Sea Lion, the invasion of Great Britain. Private Freeman Brougher sits on his jeep after liberating France’s Mont Saint Michel on August 1, 1944. The locals referred to him as the Savior of Mont Saint Michel. To accommodate the occupiers, merchants inside the village had to change their signs from French to German. With million French soldiers locked in German POW camps and thousands of others ordered to Germany to work in Nazi industries, wives and daughters became the abbey’s caretakers and tour guides. German soldiers on leave visited the ancient wonder in large numbers, while most Frenchmen, conserving their gasoline, were rarely able to make a pilgrimage. Tourism was further discouraged when the Germans required all French visitors to procure a special pass for their vehicles as well as a hard-to-get permit to gain access to the coastal zone. During the four years of occupation, 325,000 Germans visited the Mont while only 1,000 French made the trek. The Germans’ presence was obtrusive and unwelcome. When the body of a Luftwaffe corporal washed up in the bay, he was buried in the Mont Saint Michel cemetery. The Germans also banned fishing in the bay as a security measure once anti-invasion obstacles were constructed around the island. Many of these obstacles were simple poles topped with mines and connected to each other by barbed wire. Thousands of these so-called “Rommel’s Asparagus” bloomed in the mud flats around the island. Everything changed on June 6, 1944—D-Day. As the Allies poured ashore and squeezed the Germans into Brittany in early August, the local residents witnessed hundreds of Germans retreating to designated fortress ports, such as St. Malo, Brest, and Lorient. Some of the harried German soldiers showed up at the Mont barefoot. Other exhausted soldiers arrived and collapsed on the cobblestone sidewalks. French residents were terrified the Germans would take out their frustrations on the local population. One brave Frenchman, a Mr. Molleau, ventured to snap a forbidden picture of the defeated enemy on the street below his window. His hands shook as he held the camera, resulting in a blurry photograph. German sailors pose before Mont Saint Michel. After it was captured by the German Army on June 18, 1940, it became a tourist attraction for the occupying forces. As the last Germans prepared to depart the abbey, one soldier machine gunned the statue of the founding bishop atop St. Aubert’s church. It was their last menacing act. On July 30, the American 4th Armored Division captured Avranches, effectively cutting off the escape routes south and east. The 6th Armored Division then pushed west toward Pontorson, driving the retreating Germans against the Atlantic coast. Now the Americans were on the way. On August 1, as the 6th Armored drove west, Private Freeman Brougher of the 72nd Public Service and Psychological Warfare Battalion sped two British reporters, Gault MacGowan of the New York Sun and Paul Holt with the London Daily Express to the Mont. The roads were free of the enemy. Reporter Holt was not surprised by the German’s rapid retreat. He had witnessed the power of American combined arms in action near the town of Gravay. “What the tank commanders do is to pull their tanks off the road, since it is wasteful for tank to fight tank, and then call up the air,” he wrote for the Daily Express. “The Mustangs and Tiffies [Typhoons] are having a rich and rare time with such work.” The result: “The SS paratroopers [sic] walk up the road with their hands on their helmets asking the nearest way to a prisoner cage.” Off-duty Wehrmacht soldiers depart Mont Saint Michel while a French couple opens up their car for inspection. Visits by the French became scarce during the war due to fuel shortages and the special passes needed to move around the country, especially the coast. Whenever Private Brougher pulled over to ask fearful French locals for directions, their attitudes changed when they realized the strangers in the jeep were not Germans. “We saw them go into a hysterical delirium of joy,” Gault MacGowan reported. As the band of liberators neared Mont Saint Michel, they picked up a few hitchhikers. “They sprang from nowhere,” explained MacGowan. “No sooner did the magic words go around, ‘Les Americans,’ than folks came running from every direction.” By the time the jeep rolled to a stop, it had added two priests, three women, a fireman, and several other hangers-on. Once across the causeway, Private Brougher drove under Mont Saint Michel’s ancient gates, over the drawbridge, and through the King’s Gate. The crowds pressed in. Everyone wanted to shake hands with their liberators. The Germans surrendered the island abbey without resistance. “I felt like President Roosevelt kissing all the babies,” he told the two reporters. His entrance marked the end of four years and two months of enemy occupation. “I’ve never seen so many people so pleased to see three total strangers,” Brougher said of the liberated French. MacGowan counted 25 girls kissing Brougher as he accepted six babies for kisses. It’s no surprise the private felt like a politician on the campaign trail. The only people lacking enthusiasm for Brougher’s presence were a handful of German soldiers too exhausted to care. Above the jeep, Mr. Molleau leaned out his window and took another picture, this one much clearer. German soldiers train in the shadow of Mont Saint Michel for Operation Sea Lion, the planned invasion of England. The joyous crowd escorted Private Brougher, with the reporters in tow, to the mayor’s parlor above the King’s Gate, where he was toasted with champagne, festooned with flowers, and carried on the crowd’s shoulders through the narrow, cobblestoned streets. He then signed the city’s Golden Book, which recorded a list of local nobility. MacGowan accompanied Brougher to La Mere Poulard Hotel, where the reporter signed the visitor’s book, penning a little hyperbole, “first American correspondent in Mt. St. Michel and the first of anybody with the liberation.” MacGowan credited Lt. Gen. Omar Bradley, the First Army commander, for making the liberation possible. “Private Brougher might never have reached this important natural curiosity and ancient monument of France had not an armored spearhead of General Bradley’s hard driving Army been occupying the attention of the Germans when [Freeman] left the mainland for Mont St. Michel.” MacGowan was correct. Omar Bradley was indeed responsible for the armored thrust, but he had some assistance from Lt. Gen. George S. Patton, Jr., who had taken nominal command of Bradley’s VIII Corps a few days earlier and directed the 6th Armored Division’s drive into Brittany. German soldiers, exhausted by their retreat from Normandy, collapse on the cobbled streets of Mont Saint Michel. Patton had a connection with Mont Saint Michel. As a young lieutenant he visited it with his wife while studying swordsmanship at the French cavalry school in Samur. Private Brougher liberated it on the same day that Patton’s Third Army became operational. Although busy with pushing his army west, south, and east, Patton took the time to note in his diary, “The 6th Armored Division is at Pontorson, where Beatrice and I spent the night in 1913.” He obviously did not know yet that the abbey island had also been liberated. All the Frenchmen in the Mont had the same question for their liberators: How could they join the French Resistance? The women wanted to know what to do with collaborators. The priests wanted to know when the French Army would arrive to keep order. The collaborators were dealt with first. Male collaborators were put under lock and key; the abbey would serve as a prison for the first time since the French Revolution. The women collaborators had it worse. The town’s women tore the collaborators’ blouses off their backs and beat them with canes and sticks. The bruised and bleeding women fled for the safety of the ramparts while Private Brougher and the reporters begged the mayor to issue a proclamation calling for calm until authorities arrived. “The collaborators now definitely live on the wrong side of the railroad tracks forever,” reported MacGowan. Soon, M-8 armored scout cars arrived, and the soldiers dismounted to tour the newly liberated ancient wonder. Before Freeman left, he put two German prisoners on the hood of his jeep and drove them to a POW camp. Freeman Brougher (right) brought his wife (left) and children to Mont Saint Michel in the summer of 1987. MacGowan filed a story that day that appeared in the New York Sun, titled “Mont St. Michel Hails Its Liberator.” He referred to Brougher in the subtitle as “A Chauffeur for Sun Reporter.” Holt may have submitted a story to the London Daily Express, but no article appeared. The Express’s editors may have felt the story not important enough to appear in its pages, or possibly that it was too “American” for its British readers. His next story, about the siege of St. Malo—20 miles west of Mont Saint Michel—did not appear until the August 8 issue. While the American forces drove the Germans farther west, the Mont was still not immune from the war. A few days after its liberation a German plane crashed in flames some 200 meters from St. Aubert chapel, almost hitting the abbey. It was the last act of war for the Mont. It soon became a tourist attraction again, this time for the Americans. When the war ended, the locals removed the body of the Luftwaffe corporal from the cemetery and returned it to Germany. As for Private Brougher, liberating Mont Saint Michel was the highlight of his military service. He told his daughter Janet that the people called him “the savior of Mont Saint Michel.” After the war he returned home to Pennsylvania, where he became a high school business manager. He returned to Mont Saint Michel with his family in June 1987. Unfortunately, the mayor was away, so Brougher could not see the Golden Book he had signed 43 years earlier. Instead, he gave his wife, Frieda, and his children, Janet and James, a tour of the abbey he liberated. “He showed us everything that he had seen,” recalled Janet. Freeman Brougher would remain proud of his accomplishment until his death in 2003. Back to the issue this appears in Mont Saint-Michel to druga – po Paryżu – najczęściej i najtłumniej odwiedzana atrakcja turystyczna Francji. Miejsce to zwiedza co roku przeszło 3 mln osób. Z pewnością warto przekonać się samemu, czy słusznie. Podróżując po Francji samochodem albo po prostu przemieszczając się autostradą z punktu A do B trudno nie natknąć się na charakterystyczne czekoladowo-białe tablice informujące o położonych w najbliższej okolicy atrakcjach turystycznych. Od 2009 r., za każdym razem, gdy przemykając przez północną część kraju zmierzaliśmy ku Clisson na nasz ukochany festiwal Hellfest gdzieś między Caen a Rennes mijaliśmy szereg tablic przypominających uprzejmie, że oto właśnie przejeżdżamy tuż obok słynnej Mont Saint-Michel. Za każdym razem wspominaliśmy też wówczas, że „warto byłoby kiedyś w końcu zatrzymać się tam na kilka dni”. Udało się wreszcie w 2015 r., bodaj za piątym czy szóstym razem… ale, lepiej późno niż wcale! Przystanek zaplanowaliśmy zawczasu i w grafik ubiegłorocznego czerwcowego tour po północnej Francji, skoncentrowanego przede wszystkim na Normandii i Bretanii, wpisaliśmy też trzydniową wizytę w tym popularnym miejscu. Na ów krótki pobyt zarezerwowaliśmy mieszkanie w sieci Gites de France, w zaskakująco mało atrakcyjnym miasteczku Pontorson, które ma jednak tę niewątpliwą zaletę, że położone jest ledwie 10 kilometrów od klasztoru Saint-Michel. Główna ulica miasteczka nie zachęca do dłuższych spacerów, ale miłośników zabytków i architektury powinien zainteresować np. XII-wieczny romański kościół Église Notre-Dame de Pontorson. Historia Mont Saint-Michel (franc. Abbaye du Mont-Saint-Michel, bret. Menez Mikael) sięga początku VIII wieku, kiedy to na małej skalistej wyspie pływowej w zatoce zwanej dziś Zatoką Wzgórza Świętego Michała (franc. Baie du Mont Saint-Michel) wybudowano sanktuarium Michała Archanioła (Mont Saint-Michel au péril de la mer). W szybkim tempie zaczęto je rozbudowywać (na miejscu można obejrzeć między innymi makiety, przedstawiające etapy rozbudowy klasztoru), w opactwie zamieszkali benedyktyni, a u jego podnóża powstało miasteczko, które w XIV w. sięgnęło wybrzeża wysepki. Kompleks chroniony wałami obronnymi okazał się prawdziwą fortecą, której podczas wojny stuletniej nie zdołali zdobyć Anglicy. Obecnie wzgórze Saint-Michel stanowi naturalne centrum gminy Mont-Saint-Michel (Dolna Normandia). Od 1962 r. Mont zaklasyfikowana jest jako pomnik historii, natomiast od 1979 r. stanowi część Światowego Dziedzictwa Ludzkości UNESCO. Dziś z lądu na wyspę można dostać się liczącą niecałe 2 kilometry (1800 m) nową groblą, którą oddano do użytku w 2014 roku, a na miejscu zwiedzić klasztor oraz przejść się kilkoma urokliwymi, małymi i wąskimi uliczkami miasteczka, które mieszczą przede wszystkim butikowe hotele, restauracje, bary i sklepy z pamiątkami. Jednym z popularniejszych miejsc serwujących jedzenie w Mont Saint-Michel jest L’auberge de La Mère Poulard przy Grande Rue (w sezonie zawsze zatłoczona), która słynie z puchatych omletów jajecznych oferowanych w co najmniej kilkunastu wariantach. La Mère Poulard jest dość droga (przykładowo, ogromny omlet w zestawie z winem kosztuje średnio ok. 35-40 EUR, kawa – 6 EUR, deser – 15 EUR, pospolite wina – 50 EUR za butelkę), a o jakości tamtejszej obsługi i oferty restauracyjnej krążą skrajnie różne opinie. Tak czy owak, ceny podstawowych omletów wymalowane są na szklanej witrynie od ulicy, więc nie ma zaskoczenia – zanim wejdziesz, wiesz, że wybierasz się na omlet za 40 EUR;-) Możesz też z dużym prawdopodobieństwem założyć, że Poulard przemieli Cię tak samo, jak tysiące innych turystów. FiK do dyskusji o ofercie La Mère Poulard nic nie wniesie, ponieważ z grona wanych wykluczył nas gluten. Na szczęście? Do Saint-Michel można dostać się z Pontorson samochodem lub autobusem, ale też na rowerze i pieszo. Polecamy wyprawę na własnych nogach, taki spacer to najlepsza opcja. My pierwszego wieczoru do klasztoru udaliśmy się samochodem, by kontemplować zjawiskowy zachód słońca i pięknie oświetlone nocą zabudowania opactwa. Przy wyborze takiego wariantu auto można zostawić na jednym z pobliskich, rozległych i wzajemnie połączonych parkingów. Dojazd do nich jest bardzo dobrze oznakowany, a parkingi położone są całkiem blisko wejścia na groblę. Parking jest płatny, ale najwyraźniej obowiązują specjalne nocne lub sezonowe taryfy (czego nie doczytaliśmy na tablicach informacyjnych), bowiem parkując między 21:30 a północą automat przyjął bilet parkingowy, ale nie zażądał choćby centa. Późny wieczór przechodzący w noc to najlepsza pora na spacer, choć w nocy sam klasztor jest oczywiście zamknięty. W czerwcu grobla nie jest zatłoczona ani po zmroku, ani w ciągu dnia. W lipcu i sierpniu, czyli w szczycie sezonu urlopowego wygląda to zapewne całkiem inaczej. Zachód słońca okazał się tego wieczoru fantastycznie krwistoczerwony, a oświetlona wysepka na horyzoncie po zmroku prezentuje się zdecydowanie bardziej atrakcyjnie niż w dzień. Nazajutrz wybraliśmy się do Mont Saint-Michel ponownie – tym razem na piechotę. Jeśli dysponuje się całym wolnym dniem, właśnie taka opcja (albo ewentualnie rowery) jest najbardziej godna polecenia. Spacerowa ścieżka o długości 10 kilometrów, którą przy pięknej pogodzie przeszliśmy w obie strony, zaczyna się w Pontorson przy Rue Cours de la Victorie (dodatkowo tak się złożyło, że gite, w którym mieszkaliśmy, ulokowany był tuż obok, dokładnie na rogu Cours), dalej niemal przez całą drogę prowadzi wzdłuż rzeczki Couesnon i dochodzi do samej grobli prowadzącej wprost na wyspę. Przez większą część spaceru natknęliśmy się na ledwie kilka osób pieszych lub na rowerach, spotkaliśmy za to płochliwą kolonię zajęcy i konie – swojskie wiejskie krajobrazy. Tłoczniej zaczyna robić się dopiero wtedy, gdy ścieżka dochodzi do zabudowań ciągnących się aż do wybrzeża. Można wówczas odbić do któregoś ze sklepów (z produktami lokalnymi, gdzie kupiliśmy na przykład dobre sery i świetny cydr albo dobrze zaopatrzonego supermarketu), kawiarni czy restauracji. Kto woli, może też cały czas trzymać się ścieżki, nie schodząc do miasteczka albo wrócić na nią po małych zakupach i w porze lunchu zjeść prosty posiłek (np. w naszym stylu – wino lub cydr i ser – więcej TUTAJ). Dobrym miejscem na przystanek jest ładnie położony, niedawno wybudowany (lub odnowiony) punkt widokowy, skąd można podziwiać klasztor i malowniczą okolicę. Miasteczko prowadzące do wejścia na groblę nie jest zbyt atrakcyjne. To tak naprawdę po prostu baza turystyczna, nastawiona wyłącznie na obsługę tłumów gości. Hotele, krzykliwe neonowe szyldy, sklepy, parkingi, autobusy wyładowane leniwymi turystami. Wszystko to, szczerze mówiąc, przedstawia mocno tandetny i nieco zasmucający obraz, a co gorsza ten sam klimat – na szczęście jakby w mniejszym natężeniu – ujawnia się niestety na samej wyspie Saint-Michel. Bilet za wejście na teren klasztoru kosztuje 9 EUR od osoby. Przy kasach dostępne się bezpłatne foldery z informacjami o historii i architekturze opactwa oraz opisem właściwej kolejności zwiedzania kilkunastu pomieszczeń budynku, w tym tarasu, z którego rozpościera się piękny widok na zatokę (w tym momencie podczas odpływu). Broszurki dostępne są także w języku polskim; kto zwiedza Francję, ten wie, że polska ulotka informacyjna to najlepsza miara turystycznej popularności danego miejsca – w wielu innych znanych i tłumnie odwiedzanych obiektach turysta z Polski jest prawie jak ufo;-) Po zakończeniu zwiedzania i opuszczeniu klasztoru warto jeszcze pokręcić się po nielicznych krętych uliczkach miasteczka, usytuowanego u stóp opactwa. Część ścieżek poprowadzono wzdłuż szczytu muru, dzięki czemu stąd również rozpościera się godna uwagi panorama na okolicę. Przy dobrej pogodzie i widoczności jest co podziwiać. Podsumowując, Mont Saint-Michel to bardzo popularny cel wycieczek turystów z całego świata. W rezultacie, bardzo na tym traci (niestety!) szczególny klimat tego miejsca. Może to stanowić źródło pewnego rozczarowania i z pewnością staje się szczególnie uciążliwe w pełni sezonu. Z tego względu, jeżeli tylko ktoś z Was ma możliwość odwiedzić to miejsce z wyłączeniem lipca i sierpnia, warto z niej skorzystać. Czerwiec to ostatnia chwila przed wakacjami, kiedy warto tu zajrzeć i poznać okolicę – wtedy jest jeszcze w miarę pusto, spokojnie, a Saint-Michel dopiero przygotowuje się do turystycznej nawałnicy. Generalnie, bez wątpienia warto przyjechać do Mont Saint-Michel i przekonać się o jego zaletach (i wadach) na własnej skórze, jednak naszym zdaniem wybrzeże Normandii oferuje znacznie bardziej wyjątkowe, urokliwe i ciekawe miejsca, takie jak choćby przepiękne klify w Etretat (więcej o tym wkrótce). [Wszystkie zdjęcia zostały wykonane sprzętem CANON] Le Mont Saint-Michel, Normandy, France | © 4maksym / Getty ImagesOne of the most visited places in France, the Mont Saint-Michel welcomes approximately million guests a year. Who could blame anyone for wanting to experience this iconic island, with over one thousand years of history under its belt? With so many visitors, it’s important to be savvy with your planning. Here are some things to know before you visit the Mont Saint-Michel to make your trip a smooth and memorable it is possible to make a day trip to the Mont Saint-Michel from Paris, it’s a long and exhausting journey. Instead, plan to spend at least one night in the area. The Mont Saint-Michel is situated on the border of the Brittany and Normandy regions, both of which merit exploration. Consider basing yourself in Rennes, the capital of Brittany. Rennes is a train ride from Paris, with buses (or car rentals) to the Mont Saint-Michel approximately one hour away. Another option is Saint-Malo; this coastal town is also an hour away from the Mont Saint-Michel and a great place to spend an evening by the historic walled town of Saint Malo in Brittany | © Kumar Sriskandan / Alamy Stock PhotoThe tides of the Channel are ever-changing, constantly rising and falling around the island. Both scenarios have their advantages. During high tide, the Mont Saint-Michel appears surreal, as though it were hovering above the water and in the right light, creates a mirror reflection. Low tide is just as interesting, surrounding the commune with sand, allowing visitors to walk around its perimeter and observe it from a different vantage point. This can be dangerous so if you’re interested, book a tour with a professional guide who is familiar with the Channel’s moody ways to ensure you’re kept safe. Check with the Tourism Office for more information; there’s an office located right after the main entrance Saint Michel, Normandy | © Peter Adams Photography Ltd / Alamy Stock PhotoIt’s important to keep in mind upon visiting that the Mont Saint-Michel isn’t a fabricated tourist destination and is home to 44 inhabitants, including the monks and nuns that reside in the Abbey. You may even be lucky enough to hear the hauntingly beautiful sound of their choir upon entering the Abbey. Be respectful of their home and don’t take photographs of the citizens, particularly during religious climb up to the Mont Saint-Michel is considerable: the pathway leading to the top is steep, narrow and cobblestoned. There are also a good amount of stairs you need to climb, especially when venturing up to the Abbey. Be sure to bring a good pair of walking nun at Mont Saint Michel | © David Bagnall / Alamy Stock PhotoThe Mont Saint-Michel’s famous dishes include omelettes and crepes. A notable spot is La Mère Poulard, located close to the main entrance as you enter through the King’s Gate. The most well-known establishment on the island, La Mère Poulard has been around since 1888 and its notoriously fluffy omelettes are supposed to be the best the world over. If you want the experience, be prepared to shell out at least 28 EUR for a traditional omelette and reserve a table in advance to avoid the long wait. For crepes, a favourite spot among visitors is Crêperie La Cloche. No matter where you go, you’re likely to pay a premium for eating in the village. A packed picnic is a great Mère Poulard Restaurant | © Elizabeth Whiting & Associates / Alamy Stock PhotoFor rewarding vistas of the coast, head up the Porte Échauguette, located to the left of the main entrance gate, for a walk along the Abbey ramparts. Make sure to head to the Terrasse de l’Ouest, which offers a stunning panorama over the Saint Michel ramparts | © Hemis / Alamy Stock PhotoGetting into the Mont Saint-Michel is free and you could spend the day just taking in the village and its surrounding views. However, there are many things to see and do including museums, churches and of course, the spectacular Abbey perched on top. There is a small entrance fee for the Abbey (10 EUR) and it’s worth it to explore the historical monument. On the Grande Rue on the way up to the Abbey, keep an eye out for the parish church of Saint-Pierre, surrounded by a cemetery (where La Mère Poulard herself, Anne Boutiaut, lays to rest) and housing a silver statue dedicated to Saint-Michel. There’s also the Maritime Museum, which offers insight into the surrounding environment of the island and its of Mont Saint Michel | © MARKA / Alamy Stock PhotoLa Mère Poulard is also celebrated for her buttery cookies that make for a great (and tasty) souvenir. They’re for sale throughout the village, but can be found at almost any grocery store in France for a fraction of the us feedback

mont saint michel francja